12 Μύθοι για τους Ψυχολόγους

Βίκυ Μπαούρδα 29 Ιανουαρίου 2015

Το επάγγελμα του ψυχολόγου και γενικότερα των ειδικών στην ψυχική υγεία στην Ελλάδα κουβαλάει το βάρος από πολλές προκαταλήψεις και μύθους που δημιουργούν μια συγκεχυμένη (και κάποιες φορές αρνητική) εικόνα για το τι κάνει ένας ψυχολόγος. Όλοι αυτοί οι μύθοι γύρω από το επάγγελμα του ψυχολόγου δυσκολεύουν πολλούς ανθρώπους να αντιληφθούν πόσο πολύ θα επωφελούνταν μέσα από τη συμβουλευτική και την ψυχοθεραπεία και να υπομένουν μόνοι τους τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν στην καθημερινότητά τους, ακόμα και αν το βάρος αυτό τους είναι δυσβάστακτο και τους δημιουργεί σημαντική συναισθηματική και ψυχολογική ένταση. Στη συνέχεια έχω συγκεντρώσει κάποιους από τους μύθους με τους οποίους έρχομαι συχνά αντιμέτωπη στο γραφείο και στην καθημερινότητά μου σε μια προσπάθεια να ρίξω φως στην αλήθεια που κρύβεται πίσω τους και να καταρρίψω το στίγμα που συνοδεύει όσους αναζητούν τη βοήθεια ενός ψυχολόγου:

1ος Μύθος:
Μόνο οι «τρελοί» ή οι «κατεστραμμένοι» άνθρωποι επισκέπτονται ψυχολόγους

Η αλήθεια είναι:

Δυστυχώς εξαιτίας του μύθου αυτού πολλοί άνθρωποι περιμένουν υποφέροντας για μεγάλο χρονικό διάστημα πριν επισκεφτούν ένα ψυχολόγο με αποτέλεσμα η αρχική δυσκολία που αντιμετώπιζαν να έχει μεγεθυνθεί και να είναι δυσκολότερο να επιλυθεί.
Στην πραγματικότητα ο καθένας μπορεί να αναζητήσει ψυχολογική υποστήριξη για πολλούς διαφορετικούς λόγους. Κάποιοι όντως πηγαίνουν στον ψυχολόγο για να αντιμετωπίσουν προβλήματα όπως η κατάθλιψη ή μια αγχώδης διαταραχή. Ωστόσο οι περισσότεροι επισκέπτονται έναν ψυχολόγο γιατί χρειάζονται βοήθεια ώστε να αντιμετωπίσουν μια σημαντική μετάβαση στη ζωή τους ή για να αλλάξουν μία ή περισσότερες συμπεριφορές οι οποίες τους δυσκολεύουν: για παράδειγμα για να αντιμετωπίσουν την απώλεια της εργασίας τους, ένα διαζύγιο ή το θάνατο ενός αγαπημένου προσώπου ή για να αλλάξουν τον τρόπο με τον οποίο συσχετίζονται με τους φίλους ή το σύντροφό τους. Σε άλλες περιπτώσεις, έρχονται γιατί χρειάζονται υποστήριξη προκειμένου να διαχειριστούν και να αντεπεξέλθουν στις απαιτήσεις των καθημερινών ρόλων τους (σύζυγος-γονέας-εργαζόμενος), για να διαχειριστούν το συναισθηματικό βάρος που συνεπάγεται μια σοβαρή ασθένεια, για να βελτιώσουν τις σχέσεις τους ή να διαχειριστούν το καθημερινό άγχος.

2ος Μύθος:
Γιατί να πάω σε ψυχολόγο αφού μπορώ να μιλήσω στους δικούς μου ή σε κάποιο/α φίλο/η;

Η αλήθεια είναι:

Η υποστήριξη που προσφέρουν οι συγγενείς και οι φίλοι όταν περνάμε μια δύσκολη φάση στη ζωή μας είναι πραγματικά ανεκτίμητη. Ωστόσο η θεραπευτική σχέση διαφέρει σε πολλά σημεία από μία συγγενική ή φιλική σχέση. Καταρχήν, ο ψυχολόγος έχει γνώσεις, εμπειρία και εξειδικευμένη εκπαίδευση οι οποίες τον καθιστούν ειδικό στην κατανόηση και την αντιμετώπιση των συναισθηματικών και ψυχολογικών προβλημάτων που μπορεί κάποιος να αντιμετωπίζει. Επιπλέον, σε αντίθεση με τις άλλες σχέσεις, στη θεραπευτική σχέση το επίκεντρο είναι στον θεραπευόμενο ο οποίος έχει στη διάθεσή του μία ώρα για να μιλήσει ελεύθερα και χωρίς να αυτολογοκρίνεται για ό, τι τον απασχολεί και χωρίς κανένας να τον διακόπτει. Επιπρόσθετα, ο ψυχολόγος είναι αντικειμενικός και δεν «χάνεται μέσα στο πρόβλημα» όπως μπορεί να συμβαίνει με ένα πολύ κοντινό μας πρόσωπο. Δεν κρίνει αυτά που ακούει, όπως πολύ συχνά κάνουν οι δικοί μας άνθρωποι, και οι παρατηρήσεις του μπορεί να βοηθήσουν το άτομο να αντιληφθεί διαστάσεις του προβλήματος που ποτέ μέχρι εκείνη τη στιγμή δεν είχε εντοπίσει και έτσι να μπορέσει να το αντιμετωπίσει σφαιρικά και να το ξεπεράσει πραγματικά χωρίς να το «κουκουλώνει».

3ος Μύθος:
Μόνο οι «αδύναμοι» πάνε για θεραπεία. Εγώ δεν χρειάζομαι ψυχολόγο, μπορώ να γίνω καλά από μόνος μου, αρκεί να το προσπαθήσω και να σκέφτομαι θετικά.

Η αλήθεια είναι:

Δυστυχώς στην κοινωνία μας το να αντιμετωπίζει κανείς μια συναισθηματική ή ψυχολογική δυσκολία ταυτίζεται με προσωπικά ελλείμματα: δηλαδή θεωρείται ότι αδυνατεί από μόνος του να αντιμετωπίσει τη δυσκολία του. Αυτό οδηγεί στον στιγματισμό όσων αναζητούν ψυχολογική υποστήριξη. Αυτό που θεωρούμε αυτονόητο για ένα σωματικό πρόβλημα υγείας (δηλαδή να αναζητήσουμε τη βοήθεια ενός ειδικού, ενός γιατρού) στιγματίζεται στην περίπτωση των συναισθηματικών δυσκολιών. Ως αποτέλεσμα, πολλοί άνθρωποι προσπαθούν να αντιμετωπίσουν μόνοι τα προβλήματά τους για εβδομάδες, μήνες ή ακόμα και χρόνια.
Θα πρέπει να τονιστεί ότι το να αποφασίσει κάποιος να επισκεφτεί έναν ψυχολόγο δε σημαίνει ότι είναι αδύναμος ή ότι έχει αποτύχει. Αντιθέτως χρειάζεται να έχει κανείς κουράγιο για να αναζητήσει βοήθεια και να παραδεχτεί την ανάγκη του για υποστήριξη. .

4ος Μύθος:
Οι ψυχολόγοι απλά πληρώνονται για να ακούν κάποιον να μιλάει.

Η αλήθεια είναι:

Όντως το πρώτο πράγμα που κάνω όταν κάποιος έρχεται στο γραφείο μου για ένα πρώτο ραντεβού είναι να ρωτήσω να μου περιγράψει το πρόβλημα που βιώνει και τους λόγους που τον/την έκαναν να μου ζητήσει ένα ραντεβού. Επομένως στην πρώτη συνεδρία (και πολύ πιθανό και στις επόμενες) ο θεραπευόμενος μιλάει πολύ περισσότερο από τον ψυχολόγο: περιγράφει την κατάσταση στην οποία βρίσκεται και τη δυσκολία που αντιμετωπίζει.
Όμως η θεραπευτική διαδικασία δεν είναι μόνο αυτό. Στην πραγματικότητα είναι μια αμφίδρομη, συνεργατική και διαλεκτική διαδικασία όπου ο θεραπευόμενος μιλάει για τις ανησυχίες, τα προβλήματα και τους στόχους του και ο ψυχολόγος προσπαθεί να τον βοηθήσει μέσα από κατάλληλες παρεμβάσεις να αντιληφθεί τους τρόπους με τους οποίους σκέφτεται και συσχετίζεται με τους άλλους, τι μπορεί να υπάρχει πίσω από τα προβλήματα που αντιμετωπίζει και τους τρόπους με τους οποίους μπορεί να αντιμετωπίσει και να ξεπεράσει τις δυσκολίες του.

5ος Μύθος:
Θα πάω στον ψυχολόγο για να μου δώσει συμβουλές και να μου λύσει το πρόβλημα που αντιμετωπίζω.

Η αλήθεια είναι:

Αυτός ο μύθος σχετίζεται άμεσα με τον τίτλο του «Συμβουλευτικού Ψυχολόγου» που δημιουργεί την ψευδαίσθηση ότι ο ψυχολόγος δίνει «συμβουλές». Στην πραγματικότητα, σύμφωνα με τον ορισμό του Αμερικανικού Ψυχολογικού Συνδέσμου (American Psychological Association, APA), ο Συμβουλευτικός Ψυχολόγος είναι ο επαγγελματίας που έχει εξειδικευτεί και επικεντρώνεται σε συναισθηματικές, κοινωνικές, επαγγελματικές, εκπαιδευτικές, αναπτυξιακές, καθώς και ανησυχίες που συνδέονται με την υγεία. Ρόλος του Συμβουλευτικού Ψυχολόγου είναι να βοηθήσει τα άτομα με σωματικές, συναισθηματικές και ψυχολογικές δυσκολίες να βελτιώσουν την ποιότητα της ζωής τους, να εξαλείψουν την δυσφορία και να επιλύσουν τις κρίσεις που αντιμετωπίζουν.
Σε καμία περίπτωση ο ρόλος του (συμβουλευτικού) ψυχολόγου δεν εστιάζεται στην παροχή συμβουλών και μαγικών λύσεων για τα προβλήματα. Αν ίσχυε κάτι τέτοιο άλλωστε, ποτέ κανένας δε θα αντιμετώπιζε προβλήματα στη ζωή του! Αυτό που προσφέρει ο ψυχολόγος είναι την ικανότητά του να ακούσει το πρόβλημα του πελάτη με αντικειμενικότητα, χωρίς να τον κρίνει ή να ταυτίζεται μαζί του και έτσι να καταφέρνει να εντοπίσει τι κρύβεται στη βάση της δυσκολίας του πελάτη, να τον βοηθήσει να κατανοήσει και αυτός την πραγματική δυσκολία του και να τον στηρίξει στην προσπάθεια επίλυσής της. Το πραγματικό έργο λοιπόν του ψυχολόγου είναι να βοηθήσει τον πελάτη να μάθει πώς να βοηθάει τον εαυτό του!

6ος Μύθος:
Οι ψυχολόγοι απλά κατηγορούν για όλα σου τα προβλήματα τους γονείς σου ή τις εμπειρίες από τα παιδικά σου χρόνια.

Η αλήθεια είναι:

Ο μύθος αυτός έχει διαμορφωθεί μέσα από την έντονη διάχυση της θεωρίας της Ψυχανάλυσης του Sigmund Freud στη λαϊκή κουλτούρα. Η σύγχρονη ψυχολογία όντως αναγνωρίζει ότι οι εμπειρίες της παιδικής ηλικίας και η σχέση με τους γονείς παίζουν σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση της προσωπικότητά μας, στον τρόπο που σκεφτόμαστε, στους τρόπους που χρησιμοποιούμε για να αντιμετωπίζουμε τα προβλήματά μας και στον τρόπο που σχετιζόμαστε με τους γύρω μας. Επομένως σε κάποιες περιπτώσεις όταν εξετάζουμε το παρελθόν, αυτό μας βοηθάει να κατανοήσουμε σε μεγαλύτερο βάθος το παρόν και να κάνουμε θετικές αλλαγές για το μέλλον μας.

7ος Μύθος:
Μία συνεδρία αρκεί για να λύσεις το πρόβλημά σου.

Η αλήθεια είναι:

Σε κάποιες περιπτώσεις αυτό μπορεί όντως να ισχύει. Τις περισσότερες φορές όμως το πρόβλημα που αντιμετωπίζει ο θεραπευόμενος είναι άμεσα συνδεδεμένο με βαθιά ριζωμένους τρόπους σκέψεις ή με συναισθήματα που είναι παρόντα για μεγάλο χρονικό διάστημα. Επομένως μέσα σε μία συνεδρία είναι αδύνατο να προλάβει να εντοπίσει όλες τις πλευρές του προβλήματος που τον δυσκολεύουν και να αντιληφθεί τις αλλαγές που πρέπει να γίνουν ώστε να αντιμετωπιστούν οι δυσκολίες του.

8ος Μύθος:
Χρειάζεται να κάνεις θεραπεία για χρόνια για να δεις αποτέλεσμα.

Η αλήθεια είναι:

Ο μύθος αυτός είναι το άλλο άκρο από τον προηγούμενο. Όπως προαναφέρθηκε μία μόνο συνεδρία δεν είναι αρκετή πολλές φορές για να αντιμετωπιστεί ένα πρόβλημα. Όμως και το αντίθετο δεν αληθεύει. Ο καθένας κινείται με διαφορετικό ρυθμό στη θεραπεία: κάποιοι μπορεί να δουν σημαντική βελτίωση μέσα σε πέντε συνεδρίες, για άλλους μπορεί να χρειαστούν μερικοί μήνες. Η διάρκεια που θα έχει η θεραπεία εξαρτάται από το αίτημα με το οποίο έρχεται στον ψυχολόγο ο πελάτης και το ρυθμό με τον οποίο θέλει να «δουλέψει» πάνω στο πρόβλημα. Σε κάθε περίπτωση, η διάρκεια της θεραπείας είναι κάτι που ο πελάτης μπορεί να συζητήσει με τον ψυχολόγο κατά τις αρχικές συνεδρίες. Άλλωστε στόχος του ψυχολόγου δεν είναι να κρατήσει έναν πελάτη για πάντα, αλλά να τον ενδυναμώσει ώστε να μπορεί να αντιμετωπίζει μόνος τις δυσκολίες του.

9ος Μύθος:
Φοβάμαι να πάω σε ψυχολόγο γιατί θα μαθευτεί το πρόβλημά μου.

Η αλήθεια είναι:

Αυτό είναι μια σημαντική ανησυχία, ιδιαίτερα σε μικρές πόλεις όπως τα Γιάννενα όπου δουλεύω. Θα πρέπει να τονιστεί ότι η θεραπευτική σχέση με τον ψυχολόγο βασίζεται στην εχεμύθεια και την εμπιστευτικότητα. Αυτό σημαίνει ότι μπορεί κανείς να μιλήσει με ειλικρίνεια για όλα όσα τον απασχολούν χωρίς να ανησυχεί ότι θα αποκαλυφθούν σε τρίτους. Ο ψυχολόγος δεσμεύεται από το νόμο και από τους κώδικες δεοντολογίας του επαγγέλματος να διατηρεί απόρρητες τις συνομιλίες με τον πελάτη και να προστατεύει τα προσωπικά δεδομένα του.

10ος Μύθος:
Ο ψυχολόγος μπορεί να σε βοηθήσει μόνο αν είχε την ίδια εμπειρία με σένα στη ζωή του.

Η αλήθεια είναι:

Υπάρχει μια πολύ βαθιά ριζωμένη πεποίθηση ότι μόνο κάποιος που έχει περάσει ακριβώς την ίδια κατάσταση με σένα και την έχει ξεπεράσει μπορεί να κατανοήσει το πρόβλημα που αντιμετωπίζεις και να σε βοηθήσει με αυτό. Για παράδειγμα, μόνο κάποιος που έχει περάσει ένα δύσκολο διαζύγιο μπορεί να αντιληφθεί τα συναισθήματά σου και να σε βοηθήσει να τα αντιμετωπίσεις αποτελεσματικά.
Στην πραγματικότητα, αυτό που ψάχνουν οι άνθρωποι που αντιμετωπίζουν μια δυσκολία είναι να βρουν έναν άνθρωπο που να μπορεί να κατανοήσει σε βάθος αυτό που περνάνε: που να μπορεί να τους ενσυναισθανθεί, ιδιαίτερα στην περίπτωση που αισθάνονται ότι οι κοντινοί τους άνθρωποι δεν καταλαβαίνουν αυτό που περνάνε. Οι ψυχολόγοι εκπαιδεύονται ακριβώς στο να μπορούν να κατανοούν τα συναισθήματα των πελατών τους χωρίς απαραίτητα να έχουν περάσει από την ίδια κατάσταση και να μπορούν να τους βοηθήσουν αποτελεσματικά.

11ος Μύθος:
Όλοι οι ψυχολόγοι είναι ίδιοι και λένε τα ίδια πράγματα.

Η αλήθεια είναι:

Όπως κανένας άνθρωπος δεν είναι ο ίδιος, έτσι και κανένας ψυχολόγος δεν μοιάζει με κανένα άλλο. Κάθε ψυχολόγος εργάζεται με το δικό του προσωπικό στυλ το οποίο έχει διαμορφωθεί με βάση την εκπαίδευση, την προσωπικότητα και τις εμπειρίες του. Είναι σημαντικό κανείς να διαλέγει έναν ψυχολόγο με κριτήριο την εκπαίδευσή του και παράλληλα το θεραπευτικό στυλ του, το οποίο θα πρέπει να του ταιριάζει.

12ος Μύθος:
Ψυχολόγος και ψυχίατρος είναι το ίδιο πράγμα.

Η αλήθεια είναι:

Ο ψυχολόγος δεν είναι γιατρός ούτε μπορεί να χορηγεί φάρμακα όπως οι ψυχίατροι. Είναι απόφοιτος κάποιου τμήματος ψυχολογίας και εξειδικεύεται στη συνέχεια μέσα από κατάλληλη εκπαίδευση σε κάποια ψυχοθεραπευτική προσέγγιση στην αντιμετώπιση ψυχολογικών και συναισθηματικών δυσκολιών. Αντιθέτως, ο ψυχίατρος είναι γιατρός ο οποίος αντιμετωπίζει τις ψυχολογικές και συναισθηματικές δυσκολίες των ασθενών του μέσα από κατάλληλη φαρμακευτική αγωγή (με εξαίρεση κάποιους ψυχιάτρους οι οποίοι εξειδικεύονται σε μία ψυχοθεραπευτική προσέγγιση και μπορούν να κάνουν ψυχοθεραπεία).



Βιβλιογραφία
American Psychological Association (2015). Counseling Psychology. apa.org. Ανακτήθηκε στις 22 Ιανουαρίου, 2015 από http://www.apa.org/ed/graduate/specialize/counseling.aspx
American Psychological Association (2015). For a healthy mind and body: Talk to a psychologist. apa.org. Ανακτήθηκε στις 22 Ιανουαρίου, 2015 από http://www.apa.org/helpcenter/talk.aspx
American Psychological Association (2015). Psychotherapy: Myths versus reality. apa.org. Ανακτήθηκε στις 22 Ιανουαρίου, 2015 από http://www.apa.org/helpcenter/psychotherapy-myths.aspx
Tartakovsky, M. (2011). 9 Myths and Facts About Therapy. Psych Central. Ανακτήθηκε στις 22 Ιανουαρίου, 2015 από http://psychcentral.com/lib/9-myths-and-facts-about-therapy/0009331
Tartakovsky, M. (2012). Therapists Spill: 11 Myths About Therapy. Psych Central. Ανακτήθηκε στις 22 Ιανουαρίου, 2015 από http://psychcentral.com/lib/therapists-spill-11-myths-about-therapy/00012005
Tartakovsky, M. (2014). Therapists Spill: 9 Myths About Therapy that Sabotage the Process. Psych Central. Ανακτήθηκε στις 22 Ιανουαρίου, 2015 από http://psychcentral.com/lib/therapists-spill-9-myths-about-therapy-that-sabotage-the-process/00019605
Αθανασιάδου, Μ. (2013). Η Επίσκεψη στον Ψυχολόγο: Μύθοι και Αλήθειες. flowmagazine.gr. Ανακτήθηκε στις 22 Ιανουαρίου, 2015 από http://www.flowmagazine.gr/article/view/i_episkepsi_ston_psuxologo_muthoi_kai_alitheies/category/culture

© 2013 Vicky Baourda. All rights reserved.

Back to top